Publieksdagen opgravingen Haarzicht 19 tm 27 mei.

Het gebied ten noordwesten van Vleuten kent een lang en rijk, zij het wat verborgen verleden. Het gaat hier om een relatief oud deel van de stroomgordel van de Rijn, dat later niet meer door verleggingen van de rivier is ‘omgewerkt’. Ook is in het gebied tussen Vleuten en Haarzuilens maar weinig aangetast door het afgraven (‘afvletten’) van kleigrond ten behoeve van de dankpan- en baksteenindustrie, die in de vroeg-moderne tijd vooral rond Maarssen en Woerden floreerde. De hoge verwachtingen werden bevestigd door een archeologische kartering in de jaren 1994-1995, grotendeels uitgevoerd door vrijwilligers, o.a. van de Historische Vereniging. Vooral de percelen rond het Haarpad en de Joostenlaan zijn toen uitgekamd. Dit resulteerde in enkele tientallen nieuwe vindplaatsen met name uit de Late IJzertijd, Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen.

© Landschap Erfgoed Utrecht. Een impressie van het onderzoek door middel van proefsleuven door RAAP in 2008. Op de achtergrond het Bosje van Goes.
© Landschap Erfgoed Utrecht. Een impressie van het onderzoek door middel van proefsleuven door RAAP in 2008. Op de achtergrond het Bosje van Goes.

Het gebied van de toekomstige bouwlocatie Haarzicht bleef toen grotendeels buiten beeld, ook omdat deze voornamelijk bestond uit grasland, waar oppervlaktekartering uiteraard veel beperkingen kent. Daarom gaf de ontwikkelaar, Grondbank Haarzicht, in 2007 opdracht tot een verkennend booronderzoek uitgevoerd door archeologisch adviesbureau RAAP. Het jaar erop werden over de aangeboorde vindplaatsen proefsleuven aangelegd, om nader te onderzoeken wat de omvang, aard, ouderdom en kwaliteit van de bewoningsresten was. Het bleek te gaan nederzettingen uit de IJzertijd (800 vC – begin van de jaartelling) en de Romeinse tijd, vermoedelijk bestaande uit één of twee boerderijen, die op steeds wisselende plaatsen in het landschap werden herbouwd. Ook in de Vroege Middeleeuwen (c. 500-800) bleek er in Haarzicht te zijn gewoond. Het lijkt erop dat de bewoning in alle fasen gelegen was aan restgeulen van oude takken van de Rijn. Zo blijkt de ‘Sloot van Themaat’, die schuin door het gebied loopt, een overblijfsel te zijn van een crevasse- of overloopgeul die aan het begin van de Vroege Middeleeuwen is ontstaan.

 

© afd. Erfgoed gemeente Utrecht. Luchtfoto van de huidige situatie van Haarzicht vanuit het zuidoosten.
© afd. Erfgoed gemeente Utrecht. Luchtfoto van de huidige situatie van Haarzicht vanuit het zuidoosten. Niets verraadt dat een groot deel van het terrein op de voorgrond bezaaid is met archeologische resten. De schuine sloot wat meer op de achtergrond, die langs het Bosje van Goes loopt is de Sloot van Themaat, waaronder een oude rivierbedding schuilgaat.

De ontwikkelaar van het gebied, de Grondbank Haarzicht, heeft zich ingespannen om zoveel mogelijk van de archeologische resten onaangeroerd in de bodem te bewaren voor toekomstige generaties van onderzoekers. Voor een deel is dat gebeurd door de uit te geven kavels op te hogen zodat de woningen zonder schade aan het bodemarchief kunnen worden gebouwd. Voor een deel ook zijn de resten ingepast in een wijkpark dat opgehangen is aan de Sloot van Themaat en waarin de oude rivierloop herkenbaar zal terugkeren in de parkaanleg. De delen die niet konden worden ingepast, vooral de toekomstige straten met riool- en andere nutsleidingen, zullen in de komende maanden worden onderzocht door de afdeling Erfgoed van de gemeente Utrecht. Naar verwachting zullen hierbij sporen uit alle fasen van de ruim 1000-jarige bewoning van dit gebied worden aangetroffen.

 

De eerste resultaten van het onderzoek zullen worden gepresenteerd tijdens de educatie en de publieksdagen 19 t/m 27 mei. Meer hierover in de nieuwsbrief en het tijdschrift van de Historische Vereniging.

Erik Graafstal

Geef een reactie