Logo Historische Vereniging Vleuten De Meern Haarzuilens Leidsche Rijn

In memoriam Rein Pouw

We zijn verdrietig dat we ons erelid Rein Pouw zijn verloren. Op 19 september jl. overleed Rein op 88-jarige leeftijd. “Onverwacht overleden, maar in zekere zin niet onverwacht” vatte pastoor Peter Ambting de verhalen van de familieleden van Rein samen. Zo was het ook...

Idee voor groepsuitje: Te gast bij de historische vereniging!

Ben je op zoek naar een leuk groepsuitje? Wellicht is een bezoek aan de Historische Vereniging in de Broederschapshuisjes in Vleuten iets? De Historische Vereniging biedt tal van mogelijkheden voor leuke groepsactiviteiten. Deze activiteiten zullen regelmatig in het...

Tentoonstelling Stichtse Wateren: 900 jaar Waterbeheer geopend

Op 25 maart werd de nieuwe tentoonstelling ‘Stichtse Wateren’ over 900 jaar georganiseerd waterbeheer geopend door de loco-dijkgraaf van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, Els Otterman. Te zien zijn historische plattegronden van oude waterschappen in onze...

900 Jaar waterbeheer: Van Oude Rijn naar Leidse Rijn

Vanaf zaterdag 26 maart is de tentoonstelling "Stichtse Wateren, van Oude Rijn naar Leidse Rijn” over 900 jaar waterbeheer te zien in De Broederschapshuisjes in Vleuten. De tentoonstelling is gratis toegankelijk op de openingstijden van ons museum en voor groepen op...

Collectiebank: neem een kijkje in ons digitale archief

Vanaf heden is het weer mogelijk om rond te neuzen in ons rijke archief. Na wat technische problemen bij de lancering is de collectiebank weer in gebruik! Benieuwd hoe ons gebied er in de jaren ’60 uit zag? Weten welke beslissingen ooit zijn genomen over de inrichting...

De Broederschap geeft les in ons museum

De eigenaar van ons museum, de Broederschap van Onze Lieve Vrouwe, bestaat dit jaar 550 jaar. In die 550 jaar is er veel gebeurd in ons gebied. In het kader van hun 550-jarig jubileum is de Broederschap gestart met een lesprogramma voor in eerste instantie de Kees...

Donderdag 27 oktober. Lezing over de geschiedenis en de restauratie van de Hamtoren.

Op donderdag 27 oktober organiseert de Historische Vereniging een lezing naar aanleiding van de restauratie van de Hamtoren. Tevens zal een prachtige 3D-animatie gelanceerd worden waar de toren te bezien is uit de periode van het ontstaan.

In de afgelopen periode is de Hamtoren op schitterende wijze gerestaureerd. Onder leiding van een enthousiaste eigenaar en met ondersteuning van deskundigen is dit monument weer in eer en glorie hersteld.

Over de toren, het ontstaan en haar geschiedenis is al een prachtig verhaal te vertellen.

Daarnaast zal er door de architect en historici toelichting gegeven worden op de restauratie… een verhaal apart.

Locatie voor deze presentatie is de Torenpleinkerk, Schoolstraat 5, Vleuten.

Datum: donderdag 27 oktober 2022, aanvang 20.00, inloop met koffie vanaf 19.30

Daarnaast is de presentatie ook weer te volgen via ons YouTube-kanaal. Geef bij aanmelding aan of u de presentatie live wilt bijwonen of via YouTube. In beide gevalle tickets verkrijgbaar via onze webshop.

Deelname € 5,00, leden Hist. Ver. gratis. Beide incl. 1 consumptie

Zondag 16 oktober 2022. Exclusieve bezichtiging van de Hamtoren.

De inschrijving bezoek Hamtoren is stopgezet i.v.m. overschrijding maximum aantal bezoekers.

 

Exclusieve bezichtiging van de Hamtoren.

Van de Hamtoren is een prachtige 3D-visualisatie gemaakt. Verdere info hierover vindt u in ons recente blad.

Ter gelegenheid van de lancering van dit project zal de prachtig gerestaureerde Hamtoren eenmalig weer open zijn voor het publiek.

Bezoekers worden op de verschillende etages getrakteerd op prachtige verhalen bij de schouw.

Toegang voor deze activiteit is enkel op inschrijving, want er zijn slechts beperkt plaatsen beschikbaar.

Zondag 16 oktober 2022: 13.00 – 14.15.

Verzamelen bij ingang om 12:30

Let wel: de locatie is beslist niet geschikt voor minder bewegelijken.

Tickets te verkrijgen via bijgaande link.

Kosten € 15,–, leden HV € 12,50

Boek snel, want vol is vol. Toewijzing op volgorde van inschrijven.

Tevens attenderen wij u alvast op de te houden lezing over de geschiedenis en de restauratie van de Hamtoren. Donderdag 27 november, locatie de Torenpleinkerk te Vleuten. Aanvang 20.00. Ook hiervoor tickets te bestellen via onze site.

Met vriendelijke groet,

Historische Vereniging Vleuten de Meern Haarzuilens & Leidsche Rijn

Wim de Vrankrijker,

Activiteiten & project coördinatie 

M: +31 6 54242160

E: activiteiten@histvervdmh.nl

Donderdag 19 januari 2023. Lezing “Waterhuishouding en verkeer in het Kromme Rijngebied” door prof.em.dr. Guus Borger.

Op donderdag 19 januari 2023 verzorgt de Historische Vereniging weer een lezing in het kader van “900 jaar waterbeheer van Oude Rijn tot Leidsche Rijn”.

Spreker deze keer is prof.em.dr. Guus Borger.

Het Kromme Rijngebied is onderdeel van het stroomgebied van de Rijn. Talloze malen heeft de hoofdstroom van dat systeem zich in de loop der eeuwen verlegd. Aanvankelijk waren die verleggingen een gevolg van natuurlijke processen. Tot kort vóór de Romeinse tijd werd al het water van de Boven-Rijn via de Kromme Rijn afgevoerd. Nadien begon rond Wijk bij Duurstede steeds meer water uit het Rijnsysteem weg te lekken. Eerst werd dat water via de Lek en de Hollandsche IJssel afgevoerd, maar vanaf de Midden-Romeinse tijd groeide de Lek uit tot de hoofdafvoer van het Rijnwater. De situering van Ultra Traiectum en Dorestat in dat veranderende Rijnsysteem vraagt om een nadere toelichting. 

Door de aanleg van de Vaartsche Rijn werd het stroomgebied van de Rijn in twee delen gesplitst. Het gebied ten oosten van die vaart behield de afwatering via de Vecht, maar de gebieden ten westen daarvan waren aangewezen op de Oude Rijn. Doordat de Rijnmond gaandeweg dichtslibde, werd de afwatering in westelijke richting steeds problematischer. Uiteindelijk konden die gebieden via de Haarlemmermeer en de sluizen bij Spaarndam op het IJ lozen. De landen ten oosten van de Meerndijk hadden die mogelijkheid echter niet. In 1385 kregen Jutphaas c.s. het recht om een watergang naar de Vecht bij Breukelen te graven. Dat leidde tot de aanleg van de ca. 16 km lange Heicop. Vanwege die lengte werd deze watergang ook wel aangeduid als de Lange Vliet. De resterende gebieden ten oosten van de Meerndijk kregen in 1413 toestemming tot het graven van de nog langere Bijleveld. Die watergang voerde het water af naar de Waver en vervolgens via de Amstel naar

Prof.em.dr. G.J. Borger is hoogleraar historische geografie aan de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit te Amsterdam. De invloed van het water op het land en de bewoonbaarheid daarvan heeft zijn bijzondere aandacht.

Locatie voor deze presentatie is gebouw De Zandweg, Zandweg 148 de Meern.

Datum: donderdag 19 januari 2023, aanvang 20.00

Daarnaast is de presentatie ook weer te volgen via ons YouTube-kanaal. Geef bij aanmelding aan of u de presentatie live wilt bijwonen of via YouTube. In beide gevalle tickets verkrijgbaar via onze webshop.

Deelname € 5,–. Leden Historische Vereniging gratis. Inclusief 1x consumptie bij inloop.

Donderdag 24 november 2022, lezing door Diny van der Leest. De verdwenen welvarende tuinbouw in Vleuten – De Meern.

Tuinbouw heeft van oudsher in ons gebied een belangrijke rol gespeeld.
Op de vruchtbare stroomruggen die zich door de eeuwen heen in ons gebied hebben gevormd, ontwikkelde zich in ons gebied de tuinbouw. De producten vonden gretig aftrek in de stad Utrecht. Al in de achtste eeuw werd de Vleutensche vaart gegraven (tussen de stad en het huidige Leidsche Rijn Centrum) om de toevoer naar de stad te vergemakkelijken.
In de loop van de afgelopen eeuw groeide dit gebied uit tot een van de belangrijkste tuinbouwgebieden van Nederland. En dat bracht ook weer veel aanvullende bedrijvigheid met zich mee: de Tuinbouwschool en een proeftuin, de veiling. Maar ook toeleveranciers en transportbedrijven. En dit leverde dan ook veel werkgelegenheid op. Rond de jaren ‘70 was het hier een bloeiend tak van economie.
Met de beslissing om dit gebied aan te wijzen als VINEX-locatie verdwenen de tuinders uit Vleuten-De Meern. Tuinders verhuisden naar andere gebieden of stopten geheel met hun activiteiten.
Tuinbouw in Vleuten is nu dus grotendeels geschiedenis die vooral te beleven is in verhalen en stille monumenten.

De Historische Vereniging gaf in 2002 een boek “Een eeuw tuinbouw” uit, geschreven door o.a. drs. Diny van der Leest en in nauwe samenwerking met de STITU.

Tijdens de lezing blikken Diny van der Leest samen met een aantal oud tuinders terug op het ontstaan, de ontwikkeling en het verdwijnen van de tuinbouw.

Locatie voor deze presentatie is De Schalm, Oranjelaan 10 de Meern.
Datum: donderdag 24 november 2022, aanvang 20.00

Daarnaast is de presentatie ook weer te volgen via ons YouTube-kanaal. Geef bij aanmelding aan of u de presentatie live wilt bijwonen of via YouTube. Voor beide opties zijn tickets verkrijgbaar via onze webshop.

Deelname €5,00. Voor leden van de Hisorische Vereniging gratis. Inclusief 1 consumptie.

 

Donderdag 15 december 2022, Lezing door Gerrit van Oosterom. Buitenplaatsen langs de Leidse en Oude Rijn.

Op donderdag 15 december 2022 verzorgt de Historische Vereniging Vleuten De Meern Haarzuilens en Leidsche Rijn de 3e en laatste lezing in het kader van “Stichtse Wateren Van Oude Rijn naar Leidse Rijn” ter ere van 900 jaar georganiseerd waterbeheer.
Spreker deze keer is Gerrit van Oosterom die onderzoek heeft gedaan naar de talrijke prachtige boerderijen en buitenplaatsen langs de Leidse en Oude Rijn.

De Leidse- en Oude Rijn tussen Utrecht en Leiden was tot voor kort een onbekend buitenplaatslandschap; een landschap dat volgens tijdgenoten gedomineerd werd door buitenplaatsen. Sinds enkele jaren weten we beter. Gerrit van Oosterom onderzocht hoeveel buitenplaatsen er waren, hoe deze zich ontwikkelden en welke factoren bepalend waren voor de opkomst en ondergang ervan. Veel van de huidige boerderijen in het gebied waren ooit onderdeel van een buitenplaats. De meeste zijn al lang verdwenen maar als je goed kijkt is er ook nog veel te herkennen.
Tijdens de lezing geven wij een prachtige inkijk over dit bijzondere stukje historie van de Leidse en Oude Rijn. We volgen we de ontwikkeling van de buitenplaatsen vanaf de opkomst in de zestiende eeuw tot het einde ervan in de lange negentiende eeuw. We horen hoe we dit buitenplaatslandschap moeten plaatsen ten opzichte van meer bekende streken zoals het Amstelland, de Vechtstreek en de Utrechtse Heuvelrug. En we bekijken een aantal bijzonderheden zoals de rol van kleiwinning, het sterk agrarische karakter van veel buitenplaatsen en waarom opvallend veel Amsterdammers hier graag kwamen.

De lezing wordt gegeven door Gerrit van Oosterom (1975). Gerrit groeide op in boerderij Oosterheem in Harmelen. Hij is landschapsarchitect bij Copijn Landschapsarchitecten in Utrecht en is landschapshistoricus. In 2015 rondde hij zijn masterscriptie ‘Gronden van Vermaak’ af over de buitenplaatsen langs de Oude Rijn. In juni van dit jaar promoveerde hij op zijn onderzoek naar de rol van boerderijen en boeren voor het buitenleven op de buitenplaats. Hierover verscheen een prachtig rijk geïllustreerd boek onder de titel ‘Boeren op de Buitenplaats’ dat zowel bij uitgeverij Noordboek als elke (digitale) boekhandel te bestellen.

Locatie voor deze presentatie is Buurtcentrum De Schakel, Schoolstraat 11, Vleuten-De Meern.
Datum: donderdag 15 december 2022, aanvang 20.00
Daarnaast is de presentatie ook weer te volgen via ons YouTube-kanaal. Geef bij aanmelding aan of u de presentatie live wilt bijwonen of via YouTube. In beide gevalle tickets verkrijgbaar via onze webshop.
Deelname € 5,00, leden Hist. Ver. gratis. Beide incl. 1 consumptie

Archeologisch onderzoek Erfgoed aan de Rijksstraatweg

door | 21 november 2017 | Nieuws

Geen urnen maar muizenpotten.

Werkzaamheden opgraving

Werkzaamheden opgraving Rijksstraatweg 2017

Van 25 september tot 17 oktober 2017 heeft Erfgoed van de gemeente Utrecht langs de Rijksstraatweg archeologisch onderzoek uitgevoerd. Op het perceel, gelegen tussen huisnummer 17 en 18 en vlakbij de Metaal Kathedraal, is de bouw van een gemaal gepland. Omdat de bodem door de bouw van het ondergrondse gemaal en de aanleg van een brede waterpartij verstoord zal worden, is het bodemarchief door archeologen in kaart gebracht. Dat op deze plek archeologische sporen te verwachten waren, bleek al in 2010, toen door de gemeente Utrecht een vooronderzoek is uitgevoerd. Daaruit bleek dat er op het perceel bewoning is geweest vanaf de late middeleeuwen, dus ergens tussen 1000 en 1500 na Christus. Daarnaast werden ook twee crematiegraven uit de Romeinse tijd aangetroffen, die gedateerd konden worden in de tweede eeuw na Chr. Een van deze graven was compleet en bestond uit crematieresten en bijgaven, zoals een bronzen munt en een kruikje. Het andere graf was door later graafwerk helaas verstoord. Vol verwachting begon het team archeologen aan de opgraving. Zouden er nog meer graven te vinden zijn?

Romeins grafveld
Geheel tegen de verwachtingen in, werd helaas geen spoor teruggevonden van het Romeinse grafveld. Aangezien er in 2010 toch onmiskenbaar een crematiegraf is aangetroffen, moet hier in het verleden iets bijzonders zijn gebeurd. Uit andere onderzoeken in het Nederlandse rivierengebied is namelijk bekend dat grafvelden uit deze periode vaak uit veel meer graven bestaan dan de twee uit Rijnvliet. Als het ontbreken van meer graven te maken heeft met het feit dat de middeleeuwse bewoning nagenoeg direct op het Romeinse grafveld plaatsvond, dan is het wel opvallend dat er vrijwel geen losse Romeinse vondsten zijn gedaan die uit de graven afkomstig zouden kunnen zijn. Maar waarom zijn hier dan slechts twee mensen begraven toen?

Muizenpot

Muizenpot

Middeleeuwse bewoning
Van latere bewoners zijn gelukkig wel veel duidelijke sporen teruggevonden. In de middeleeuwen lag binnen het onderzochte gebied waarschijnlijk het achtererf van een boerderij. Van dit erf zijn verschillende greppels en kuilen aangetroffen. De greppels dienden om het erf droog te houden, maar ook als erfafscheiding. In een deel van het onderzoeksgebied zijn sporen gevonden die er op wijzen dat er landbouwgewassen, zoals graan waren opgeslagen. Naast paalkuilen van hooibergen zijn er maar liefst vijf zogenaamde muizenpotten gevonden.

Die potten werden in de buurt van opgeslagen gewassen in de grond gegraven. Door de muizen op te jagen, vielen ze in de pot met water waarin ze vervolgens verdronken. Dat dit soort muizenvallen goed hebben gewerkt, blijkt wel als de inhoud ervan wordt gezeefd en er de skeletten van soms wel tientallen muizen worden gevonden.
De meeste greppels bleven in gebruik tot in de nieuwe tijd. Van de bewoning uit deze periode zijn niet alleen greppels maar ook een aantal

Waterput

Waterput

bakstenen funderingen en een opmerkelijke waterput gevonden, waarvan de kern bestond uit gestapelde bakstenen. Wat deze put bijzonder maakte, is dat op het diepste deel rond de stenen een opvallend grote ton was aangebracht van maar liefst 1,60 meter in diameter en 1,42 meter hoog .

Tijdens de bouw van de waterput moet de ton als eerste zijn ingegraven, om zo een gat open te houden voor het stapelen van de bakstenen. Deze constructiewijze werd vaker toegepast, maar niet vaak met zo’n grote ton!

Het onderzoek gaat nu binnen verder. Aan de hand van de informatie uit het veld en de vondsten die zijn verzameld, kan weer een verhaal van een klein stukje Leidsche Rijn worden geschreven. Dit verhaal zal verschijnen als basisrapportage van Erfgoed van de gemeente Utrecht.

Om meer te lezen over muizenpotten zie: Kamp, J.S., van der, Utrechtse muizenissen. Ongediertebestrijding op het middeleeuwse boerenerf in Leidsche Rijn”, Westerheem 5, Oktober 2010, pag. 229-242.

Herre Wynia