Enquête voor leden en belangstellenden

De Historische Vereniging kijkt terug op een actief en succesvol 2018. Om voor 2019 nog beter op de wensen van leden en (nog) niet-leden te kunnen inspringen, zouden wij u willen vragen een korte vragenlijst (via Google docs) voor ons in te vullen. Invullen kost maximaal 5 minuten van uw tijd en uw antwoorden zijn voor ons van grote waarde.
U kunt een prijs winnen als u aan het einde van de vragenlijst uw e-mailadres achterlaat. Leden maken kans op een gratis boek uit de webshop. Niet-leden kunnen een editie van ‘Rond Leidsche Rijn en Vleutensche Wetering’ winnen.

Hartelijk dank alvast en een mooi 2019 gewenst namens bestuur en vrijwilligers!

5 februari: Scheepvaart langs de Romeinse Rijn; een lezing door Diana de Wild

Op dinsdag 5 februari 2019 organiseert de Historische Vereniging een lezing door Diana de Wild over de scheepvaart langs de Romeinse Rijn.

In 1974 kwam er voor het eerst een Romeins schip aan het licht in Zwammerdam. Sindsdien zijn er meer dan tien schepen gevonden, behalve bij Zwammerdam ook bij Woerden en De Meern (Vinexlocatie Vleuten/De Meern ten westen van Utrecht). Het zijn verschillende soorten schepen: van boomstamkano’s tot lange platbodems. De schepen zijn in de oudheid gezonken en op de bodem van een rivierbedding terechtgekomen. Toen de rivier zijn loop verlegde, bleven de schepen in de vochtige grond achter, zodat het hout goed bewaard bleef. Een aantal schepen is met opzet afgezonken om als oeverversterking te dienen (de vrachtschepen van Zwammerdam), anderen zijn per ongeluk op de bodem van de rivier terechtgekomen.

Het schip van de Meern is in 1997 ontdekt en in 2003 gelicht en vervolgens op een dieplader met speciaal transport naar het RCE (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) in Lelystad gebracht. Daar is het geconserveerd. In maart 2015 is het teruggebracht naar Utrecht. De Meern 1 was bijna 25 meter lang en 2, 7 meter breed. Op het schip was de kajuit met het bed van de schipper nog aanwezig. Het schip is niet met opzet afgezonken, maar heeft een ongeluk gehad. Kostbaar gereedschap, zoals een zaag en een blokschaaf, was in de kajuit achtergebleven. De vondsten van het schip zullen ook in het museum te zien zijn. Met behulp van dendrochronologie was het mogelijk om het hout van het schip te dateren in 148 n.Chr. plus of min 6 jaar. Deze lezing gaat in op de achtergrond van de Romeinse schepen in Nederland: wat was hun functie? Waar zijn ze gemaakt?

Diana de Wild kreeg al als kind interesse in oudheid. Na het gymnasium ging ze archeologie studeren aan de universiteit in Leiden alwaar ze in 1994 afstudeerde als klassiek archeoloog met specialisme Griekenland. Tevens volgde ze ook diverse studies over Egyptische archeologie. Sinds 1990 geeft ze cursussen en lezingen aan volksuniversiteiten over onderwerpen uit de oudheid. En sinds 2007 combineert ze lesgeven binnen het onderwijs met onderzoek en lezingen over archeologie

Locatie: Vereenigingsgebouw, Zandweg 148 in De Meern.

Aanvang lezing: 20:00. Zaal open: 19:30 uur. Kosten €5,- per persoon. Leden HV €2,50 korting

Graag vooraf opgeven activiteiten@histvervdmh.nl

 

 

Decembernummer van ‘Rond Leidsche Rijn en Vleutensche Wetering’

Donderdag 20 december zal alweer de vierde editie van dit jaar van “Rond Leidsche Rijn en Vleutensche Wetering” verspreid worden onder onze leden.

Voorpagina december 2018
Voorpagina december 2018

Deze editie bevat weer een groot aantal interessante artikelen waaronder:

  • ‘De Tiendweg’; een artikel uit onze serie over verdwenen straatnamen van C.W.M. Rasch
  • ‘Onderzoek naar de bouwhistorievan de Broederschapshuisjes in Vleuten, Dorpsstraat 1’ door J.A. van der Hoeve en V. Voorn-Verkleij
  • ‘De Tuinman van Spes Nostra’ door V. Voorn Verkleij


Verder uiteraard onze vaste columns en rubrieken.

De deadline voor het februarinummer is maandag 25 februari.


‘De Tiendweg’; door C.W.M. Rasch

In Nederland hebben veel wegen de naam Tiendweg. Het zijn wegen met een lange historie die teruggaat tot in de Middeleeuwen. Ze dateren uit de periode 1100 – 1500. Over de historische functie van tiendwegen is men lang van mening geweest dat deze wegen een functie hadden bij het innen van tienden, een belasting op de opbrengsten van het land. Tegenwoordig is men het er over eens dat tiendwegen een waterstaatkundige functie hebben gehad. Ze werden gebruikt voorde afvoer van water uit hoger gelegen land waarbij de weg als kade functioneerde.

In Vleuten liep de Tiendweg van boerderij Alendorp aan de Alendorperweg naar ’t Zand, vlakbij de Utrechtseweg, voorheen Vleutensedijk genoemd. Op de kadastrale atlas van 1832 staat deze weg duidelijk aangegeven. De Tiendweg was een zandweg van ruim een kilometer lang.  Lees verder in het decembernummer.

‘Onderzoek naar de bouwhistorie van de Broederschapshuisjes in Vleuten, Dorpsstraat 1’ door J.A. van der Hoeve en V. Voorn-Verkleij

Het documentatiecentrum van onze Vereniging, gelegen in de ‘Broederschapshuisjes’,wordt momenteel ingrijpend verbouwd. Omdat het een Rijksmonument betreft, is het enige jaren geleden uitvoerig onderzocht op bouwhistorische sporen. Hiervan is een uitgebreid verslag gemaakt dat wij graag in ons tijdschrift publiceren. Uitkomsten van dit onderzoek gaven ook aanleiding delen van het oorspronkelijke gebouw weer zichtbaar te maken voor het publiek.

De Historische Vereniging Vleuten, De Meern, Haarzuilens& Leidsche Rijn maakt sinds 1988 gebruik van de Broederschapshuisjes aan de Dorpsstraat 1 in Vleuten, waar het documentatiecentrum en een tentoonstellingsruimte zijn ondergebracht. De zolder wordt gebruikt voor opslagen archief.

Omdat de tentoonstellingsmogelijkheden in het gebouw zeer beperkt zijn, zijn ideeën en plannen ontwikkeld tot herinrichting van het gebouw. Daarbij was het van belang om meer inzicht te verkrijgen in de cultuurhistorische betekenis van dit Rijksmonument. Dat was aanleiding voor deze bouwhistorische verkenning met waardestelling, uitgevoerd op 26 september 2016 door J. van der Hoeve van de afdeling Erfgoed van de gemeente Utrecht.

Eigenaar van deze huisjes is de Broederschap van Onze Lieve Vrouw. Deze broederschap is in 1471 opgericht door de toenmalige pastoor van Vleuten, Aernt Jansz van der Bilt, die een aantal kasteel- en landheren uitnodigde om als broeders vreedzaam naast elkaar te leven. Daartoe werd de Broederschap van Onze Lieve Vrouw opgericht. De stichtingsbrief dateert van 22 april 1471 (Beloken Pasen oftewel de eerste zondag na Pasen). Op 7 maart 1568 (de eerste zondag in de vasten) is deze stichtingsbrief herbevestigd. Deze tweede stichtingsbrief is behouden en vormt nog steeds het fundament van de Broederschap. Lees verder in het decembernummer.

De Tuinman van Spes Nostra door Veronique Voorn-Verkleij

Dit jaar vertrokken vijf van de zeven laatste zusters van klooster Spes nostra naar Boxmeer. De kloosterorde, meestal in de volksmond de zusters van Heiligenstadt genoemd (naar de plaats waar ze vandaan kwamen) was in 1952 naar Vleuten gekomen. Het waren de zusters van de Orde van de Heilige Maria Magdalena Postel. Zij stichtten hier het bejaardenhuis Sint Jozef (nu Parkhof), een VGLO-school). Toen die werd opgeheven, kwamen hier de openbare Kees Valkensteinschool, de Lagere School, de Pastoor Ohlschool (nu de Willibrordschool) en een kleuterschool, het Kleuter Paradijs (nu onderdeel van de Willibrordschool). In 1960 kochten de zusters een flink stuk land waarop zij een kloostergebouw, Spes nostra (onze hoop), lieten bouwen. Het enorme terrein bestreek een gebied tussen de tuinen van de Prof. Bronckhorstlaan, de Rijnweidein de Tol (toen weiland) en het terrein van boerderij Alenvelt (nu het fietspad vanaf de rotonde bij de Tol, richting de Rijnweide). Om het enorme terrein te onderhouden namen ze een tuinman aan. De eerste tuinman, Jan de Rooij, heeft er maar kort gewerkt. De tweede, Anton van Overbeek, werkte er ongeveer veertig jaar. Zijn vrouw en zoon Walter vertellen hoe dat was. Lees verder in het decembernummer.



8 mei: ‘Landschappen langs de Limes in Romeinse tijd’, een lezing door Marieke van Dinter

Marieke van Dinter
Marieke van Dinter

Op woensdag 8 mei organiseert de Historische Vereniging een lezing over de landschappen langs de Limes in de Romeinse tijd. De lezing zal worden verzorgd door Marieke van Dinter.

Tijdens de lezing zal Van Dinter ingaan op de invloed van het landschap op de Romeinse militaire infrastructuur van West Nederland: de ligging van de Romeinse forten, de wachttorens en de Limes-weg aan de Oude Rijn – van fort Vechten tot aan de kust bij Katwijk. Deze verdedigingslinie is namelijk aangelegd in een dynamisch rivierenlandschap. Uit de landschapskaart die zij heeft vervaardigd ontstaat een grootschalig beeld van de potentiële beschikbare ruimte voor de aanleg van militaire en infrastructurele werken, inheemse nederzettingen, en de mogelijkheden voor landbouw en veeteelt en houtopslag.

Marieke van Dinter is in Utrecht afgestudeerd als fysisch geograaf in de Kwartair Geologie, specialisatie Geomorfologie Laagland. Sinds 1997 werkt zij bij ADC Archeoprojecten en bestudeert zij ondermeer op opgravingen de profielwanden van de putten om inzicht te krijgen in de bodemopbouw. Daarmee kan zij het landschap vóór, tijdens en na de archeologische bewoning vaststellen. Daarnaast is zij recentelijk gepromoveerd aan de Universiteit van Utrecht op de landschapsontwikkeling en de invloed daarvan op de bewoning in het West-Nederlandse rivierengebied in de Romeinse tijd en Middeleeuwen.

De lezing zal plaatvinden in de Studio van Museum Hoge Woerd, Hoge Woerdplein 1 in De Meern. (3454 PB Utrecht)
Entree: €5,- Leden: €2,50

Zaal open: 19:30 uur. Aanvang: 20:00 uur.
S.v.p. aanmelden via activiteiten@histvervdmh.nl
Informatie: Wim de Vrankrijker: 06-5424.2160

Wij willen graag uw mailadres

Ons bestand met mailadressen is in de afgelopen paar jaar in rap tempo gegroeid. Toch hebben wij nog niet van al onze leden een mailadres. Wilt u graag onze maandelijkse nieuwsbrief ontvangen of wilt u alleen op de hoogte gehouden worden van onze tweejaarlijkse ALV, stuurt u dan uw mailadres naar ons algemene mailadres: info@histvervdmh.nl. Heeft u geen behoefte aan onze maandelijkse nieuwsbrief geeft u dit dan aan dan sturen wij u alleen tweemaal per jaar een mail met een uitnodiging voor de ALV.





11 december: Kastelen rondom Utrecht, een lezing door Kees Rasch

Op dinsdag 11 december zal een lezing worden gehouden over de historie van de vele kastelen in onze regio. In tegenstelling tot eerdere berichtgeving zal deze lezing verzorgd worden door Kees Rasch, dit omdat Fred Vogelzang onverwachts verhinderd is.

kasteel Nijeveld
kasteel Nijeveld

In Nederland hebben ooit zo’n 2500 kastelen gestaan, waarvan 80% is verdwenen. In de provincies Utrecht en Gelderland zijn de meeste van deze monumentale gebouwcomplexen nog bewaard gebleven, maar ook hier heeft veel de tand des tijds niet doorstaan. In het gebied van Vleuten, De Meern, Haarzuilens en de directe regio daaromheen zijn nog diverse kastelen te bewonderen, met als beroemdste waarschijnlijk De Haar. Andere kastelen zijn bijna niet meer als zodanig herkenbaar, omdat ze in de zeventiende eeuw zijn omgevormd tot buitenplaats.

In deze lezing wordt een historisch overzicht gegeven van de bewogen geschiedenis van kastelen en buitenplaatsen in Nederland, gelardeerd met veel voorbeelden uit de regio Vleuten-De Meern. Thema’s die aan de orde komen zijn functie en uiterlijk, bewoners en eigenaren, interieur en tuinen en parken en het moderne gebruik van kastelen en buitenplaatsen.

De locatie van deze lezing is buurtcentrum de Weide Wereld, Teunisbloemlaan 48 te Vleuten (Vleuterweide)

Aanvang: 20:00 uur. Zaal open: 19:30 uur. Kosten €5,00 per persoon. Leden HV: €2,50

Graag vooraf opgeven activiteiten@histvervdmh.nl