September-nummer van “Rond Leidsche Rijn en Vleutensche Wetering”

Vanaf donderdag 28 september zal het september-nummer van ons tijdschrift, “Rond Leidsche Rijn en Vleutensche Wetering” weer verspreid worden onder onze leden.

september-nummer
september-nummer

Dit nummer bevat weer tal van interessante artikelen waaronder:

  • “Sjezen van de hocht”, het eerste deel van een reeks genaamd “Herinneringen aan de Groenedijk” door Afiena van IJken
  • “Lies Staal: opgroeien in Vleuten tussen twee wereldoorlogen” door Ria Gresnigt
  • “Boerderij De Hoef: oude pracht tussen Utrechtse nieuwbouw” door Ingrid Horst

Verder uiteraard weer onze vaste rubrieken en columns.

“Sjezen van de hocht”, het eerste deel van een reeks genaamd “Herinneringen aan de Groenedijk”, door Afiena van IJken

De Groenedijk, vroeger ook wel aangeduid als de Heereweg is twee kilometer lang. Ben van Rooijen (De Meern, 1953) is de enige Van Rooijen die in Groenedijk 5 geboren is. Zijn geboortehuis staat er nog steeds, nu tussen Plattelandswinkel Goes en Castellum Hoge Woerd.

Van Rooijens grootouders lieten het huis bouwen in 1926, toen nog Groenedijk B64. Bens vader, ook Ben van Rooijen (Vleuten, 1912), groeide op aan de Groenedijk en had zijn oog laten vallen op het overbuurmeisje Lies Meyer van nummer 4. Zij was in de crisisjaren op 17-jarige leeftijd van Osnabrück naar Utrecht gekomen voor werk en maakte zich snel de Nederlandse taal eigen. Nadat Ben via broer Jo had gevraagd of hij een stukje met Lies kon meefietsen was het aan. Zij trouwden in de kerk die nu de Metaalkathedraal is (deze heette destijds de O.L.V. Hemelvaart te Oudenrijn).Zij stichtten een gezin. In de oorlog kwam de handelsgeest van vader Ben naar voren. Hij verkocht dode katten voor hazen. Niemand die er wat van gemerkt heeft. In 1949 betrokken Ben en Lies met hun kinderen het ouderlijk huis en de aanpandige houten woning, Groenedijk 7, was voor oma. Ben senior fokte later achter nummer 7 kuikens. “Eens, bij een stroomstoring, waren alle lampen uitgevallen en troffen we de kuikentjes dood aan.” Lees verder in het september-nummer.

“Lies Staal: opgroeien in Vleuten tussen twee wereldoorlogen” door Ria Gresnigt

De smederij in 1920 met opa Staal en ome Jan de Grauw
De smederij in 1920 met opa Staal en ome Jan de Grauw

 

Vleuten 1917 –  een slaperig boerendorpje aan de westkant van Utrecht. Er wonen pakweg tweeduizend mensen, voornamelijk boeren met een gemengd bedrijf: een weiland met koeien, wat bouwland, een boomgaard, varkens, kippen en een moestuin voor eigen gebruik. Sinds een paar jaar wonen er ook enkele tuinders. Op straat lopen de dorpelingen met een handkar, of ze rijden met een hondenkar of met paard en wagen. Ze groeten elkaar en maken een praatje. Slechts een paar keer per dag komt er een automobiel door het dorp, een voertuig dat twintig jaar eerder geïntroduceerd is in Nederland. De welgestelde familie Van Bijlevelt heeft een eigen auto, natuurlijk met chauffeur want autorijden is een specialisme. Als de auto buiten staat, trekt die veel bekijks en niet alleen van de kinderen van het dorp. Die kinderen moeten nu opletten wanneer ze op straat spelen, want auto’s hebben een gevaarlijke snelheid. Om te voorkomen dat spelende kinderen zomaar de straat oprennen, heeft het gemeentebestuur vijf jaar geleden een hek om de school laten plaatsen. Een dorp in de buurt, Veldhuizen, heeft om veiligheidsredenen de maximumsnelheid in de bebouwde kom verlaagd van 20 naar 16 kilometer per uur.  Lees verder in het september-nummer.

“Boerderij De Hoef: oude pracht tussen Utrechtse nieuwbouw” door Ingrid Horst

Een verstild landschap met hier en daar groepjes koeien, landweggetjes en een paar boerderijen: zo zag het gebied ten westen van Utrecht er eind 19e eeuw uit. Een van die boerderijen was Hoeve Molensteijn aan de Rijksstraatweg in de toenmalige gemeente Oudenrijn, bewoond door de familie Uiterwaal. De familie bestond uit vader, moeder en hun twee kinderen Kobus en Kee. In het gebied De Hoge Weide woonden de grootouders van Kobus en Kee in hun boerderij op de plaats waar nu De Hoef staat.

Rond 1885 overleden de ouders, waardoor Kobus en Kee bij hun grootouders in hun boerderij gingen wonen. Dat was een goede oplossing: de grootouders waren al op leeftijd en konden best wat hulp gebruiken. Grootvader overleed al in 1886 en grootmoeder in 1899. Omdat zij 14 kinderen hadden moest de boerderij worden verkocht en de boedel verdeeld. Op de verkoping was ook grootgrondbezitter H.A. van Beuningen. De familie van Beuningen was bekend met de boerderij: twee zoons wilden boer worden en van Beuningen liet ze op de boerderij praktijkervaring opdoen. Lees verder in het september-nummer.

U kunt het tijdschrift via deze link bestellen of op maandag- of dinsdagmiddag kopen in ons documentatiecentrum.

 

 

3 oktober: “Van Stadsie tot Stad: 1950 tot 1975”: Geluk in het naoorlogse Utrecht; lezing door Ad van Liempt

Op dinsdag 3 oktober 2017 organiseert de Historische Vereniging Vleuten, de Meern, Haarzuilens & Leidsche Rijn i.s.m. de Bibliotheek Utrecht een lezing met Ad van Liempt over de historie van Utrecht en haar omgeving. Dit mede naar aanleiding van het boek “Van stadsie tot stad: Utrecht 1950-1975”, door Ton van den Berg en Ad van Liempt.

Ad van Liempt
Ad van Liempt

We schrijven jaren ’50 van de vorige eeuw. Utrecht is weer het wat slaperige provinciestadje geworden dat het ook voor de oorlog is geweest. Het herstelt zich snel van de schande die over de stad kwam toen het jarenlang door de collaborerende NSB de ‘Stad der Beweging’ werd genoemd. Dan slaat Utrecht de weg in naar de positie van bruisend hart van Nederland. Het begint met gebiedsuitbreiding: in het oosten, noorden en zuiden snoept Utrecht stukken grond af van de buurgemeenten. Dan de ontwikkeling van nieuwe wijken: Hoograven, Kanaleneiland en Overvecht – zo verslaat Utrecht tussen 1950-1975 volksvijand nummer één: de woningnood.

En Utrecht stoot door: alles moet nieuw worden. Tot verdriet van velen gaat het Centraal Station eraan, samen met de naastgelegen Stationswijk. Er wordt zelfs een stuk singel gedempt. Alles voor de vooruitgang: de hypermoderne betonkolos Hoog Catharijne moet Utrecht tot ‘winkelhart van Nederland’ maken. Het gevolg hadden weinigen voorzien: om te oeverleven richt het oude centrum zich op, flinke gedeelten worden autovrij, overal komen terrassen en de voorheen ingeslapen stad wordt tot leven gewekt.

Auteur/journalst Ad van Liempt zal op 3 oktober ingaan op het thema: ‘Geluk in naoorlogs Utrecht’. De lezing past in het centrale thema van de Maand van de Geschiedenis die in oktober a.s. wordt gehouden: „Geluk”. Ad van Liempt, die een groot aantal boeken over historische onderwerpen op zijn naam heeft, kwam in het voorjaar met een boek over de stad Utrecht in de periode 1950-1975. Het selecteren van foto’s voor dat boek, dat hij samen schreef met de journalist Ton van den Berg, bracht hem op de gedachte dat in die periode het welzijn en de welvaart in het verarmde Nederland zodanig toenamen dat die op de beelden uit die tijd goed zijn af te lezen. In de lezing zullen ook aspecten vanuit ons leefgebied langs komen.

Locatie: Bibliotheek Vleuterweide, Burchtpoort 16 te Vleuten. Aanvang 20.00 uur. Zaal open: 19:30 uur.

Kosten € 6,- per persoon. Leden HV € 3,- korting. S.v.p. aanmelden via activiteiten@histvervdmh.nl

Zaterdag 30 september: HCC!genealogie-dag met twee lezingen.

Wie denkt dat stamboomonderzoek of familiegeschiedenis een droge opsomming van datums is komt bedrogen uit. Verhalen

HCC!genealogie
HCC!genealogi

over en rond personen zijn juist de krenten in de pap. Hetzelfde geldt voor bewoningsgeschiedenis.

Op zaterdag 30 september a.s. (aanvang 11:00 uur) organiseert HCC!genealogie weer een dag met twee lezingen. ’s-Morgens komt mevrouw Geertje Wiersma van de gezamenlijke bibliotheken Hoeksche Waard een presentatie geven over de schatrijke weduwe Johanna Jacoba Borski-Van de Velde. Geboren in Amsterdam trouwde zij Willem Borski, commissionair in effecten, makelaar in fondsen en participant, onder andere met Hope & Co. Ook handelde hij in rijst en graan. Als Willem op reis is, behartigt zijn vrouw zijn zaken. Na zijn overlijden in 1814, erft zijn weduwe een groot vermogen, zes herenhuizen in Amsterdam en het landgoed Elswout in de Kennemerduinen. Zij zet de zaken van haar man voort als de Firma Weduwe W. Borski, samen met procuratiehouder Johannes Bernardus Stoop. Die heeft zij nodig, want als vrouw is zij niet welkom op de Effectenbeurs.

HISGIS
’s-Middags vanaf 13.30 uur geeft Ruut Wegman een presentatie over HisGis, een databank van de eerste kadastrale kaarten van Nederland van 1832. Hij is als HBO-onderzoeker verbonden aan Wageningen University & Research. In zijn vrije tijd doet hij onderzoek naar de (bewonings-) geschiedenis van Westerwolde. HIS staat voor historisch en GIS voor Geografisch Informatie Systeem. Het bekendste GIS is wel Tomtom, voor het navigeren in het hier en nu. Met HISGIS kan in het verleden gereisd worden. Ruut Wegman beschikt over een GIS van de kadastrale kaart van 1829 van Westerwolde, Blijham en Bellingwolde. Daarnaast heeft hij vrijwel alle voor Westerwolde relevante akten in de periode 1391-1829 getranscribeerd. De belangrijkste onderdelen daarvan zijn het archief van de Drost te Wedde (1568-1592), de verzegelingen voor de Drost te Wedde (1695-1811), de verzegelingen voor de Richter van Westerwolde (1654-1811) en de notariële akten (1811-1829).
De basislaag bestaat uit de oudste cartografisch betrouwbare bezitsregistratie per perceel, namelijk die van het kadaster. Dat is een instelling uit de tijd van Napoleon, opgezet om een eerlijke grondslag te verkrijgen voor het heffen van grondbelasting. De oudste Nederlandse kadasterkaarten van de eerste serie dateren uit 1812 en 1813, de laatste uit 1832. Voor de HISGIS-basislaag zijn deze kaarten digitaal nagetekend en in een coördinatenstelsel geplaatst, waardoor ze op alle topografische kaarten passen. Vervolgens zijn aan elk perceel de bijbehorende gegevens over eigenaren, bodemgebruik en waarde anno 1832 gehangen.

De bijeenkomst wordt gehouden in zalencentrum Brandpunt, Oude Utrechtseweg 4a, 3743 KN Baarn, aanvang 11 uur, toegang gratis.

Voor meer informatie, zie de website van de HCC!genealogie.

Vrijdag 22 september: ‘Terug in de tijd’ in het Raadhuis Vleuten!

Wegens het grote succes van de eerdere avonden wordt op vrijdag 22 september alweer de vierde editie komen van ‘Terug in de tijd’ georganiseerd.Ad van Zoeren

Tijdens deze speciale avond over de historie van Vleuten zal dorpsbarbier Ad van Zoeren wederom in het verleden van het dorp Vleuten duiken.

Hoe is Vleuten ontstaan? Hoe leefde men in Vleuten door de jaren heen? Een indrukwekkende tijdreis waarin we Vleuten op een andere manier leren kennen! Ad van Zoeren zak zijn rijke kennis over Vleuten en zijn nog nooit vertoonde unieke verzameling historische beelden en ansichtkaarten inbrengen in een passende entourage. Tijdens de avond is er ook gelegenheid om vragen te stellen aan Ad over de rijke historie van Vleuten.

Locatie: Raadhuis Vleuten, Pastoor Ohllaan 39, 3451 CB Vleuten. Toegang/Entree: 5 euro. Inloop met koffie/thee: vanaf 19.30 uur. Aanvang spreker: 20:00 uur. Afsluiting rond ca. 22.00-22.30 uur.

S.v.p. aanmelden via een email naar info@raadhuisvleuten.nl. Er zijn maximaal 50 plaatsen beschikbaar.

Ad van Zoeren

23 september: Van Vinex tot Vicus op de Burendag in winkelcentrum Parkwijk

Op zaterdag 23 september zal het project Van Vinex tot Vicus aanwezig zijn bij de jaarlijkse Burendag in winkelcentrum Parkwijk.

Logo Van Vinex tot Vicus
Logo Van Vinex tot Vicus

Speciaal voor bewoners die in de Vinex-wijken wonen, en vaak onbekend zijn met de vele historie van dit gebied, heeft de Historische Vereniging een programma ontwikkeld voor bewoners van de wijken dat wordt aangeboden op een locatie in de betreffende wijk.

‘Van Vinex tot Vicus’ wordt georganiseerd in samenwerking met een lokale organisatie en heeft het karakter van een gezellige buurtbijeenkomst, voor jong en oud. De middag vangt aan met een visuele reis door uw wijk; vanuit uw buurt naar de oude historie door middel van een eigentijdse video met o.a. dronebeelden van de wijk. Aansluitend kan deelgenomen worden aan een rondleiding door de wijk, waarbij een deskundige begeleider u zal attenderen op de vaak verborgen historische punten in uw buurt. Teruggekomen bij het centrale punt zal met een leuke quiz de opgedane kennis worden getoetst.

U kunt 23 september op meerdere momenten instappen in het programma dat duurt van 11:00 tot 15:00 uur. Gedurende de dag zal ook een huifkar door de wijk rijden langs de historische plekken. Elk uur zal de huifkar vertrekken en kunt u tegen een kleine bijdrage meerijden.

Alle bewoners uit de betreffende buurt zijn van harte welkom om kennis te maken met de historie van de wijk. Wij nodigen u dan ook van harte uit.

Bezoekers Van Vinex tot Vicus in Terwijde
Bezoekers Van Vinex tot Vicus in Terwijde

Wel zijn er voor de rondwandelingen van circa 40 minuten, beperkt plek (max 160/ middag). Deelname is geheel kosteloos.

In het kader van het project Van Vinex tot Vicus heeft de Historische Vereniging in 2016 ook het boekje Straatwijs in Leidsche Rijn uitgegeven. Dit boekje geeft een beschrijving van de wijken De Balije, Langerak, Veldhuizen en De Woerd en de achtergrond van de verschillende straatnamen.

Mocht u deze dag willen helpen als vrijwilliger, dan kunt u zich opgeven via activiteiten@histvervdmh.nl

Zat 4 november: Historische boeken- en prentenmarkt in Schalkwijk

De Historische Kring “Tussen Rijn en Lek”, onze zustervereniging aan de oostkant van Utrecht, organiseert op zaterdag 4 november een Historische boeken- en prentenmarkt. Deze boekenmarkt vindt plaats in De Wiese op De Wiese 2 in Schalkwijk en duurt van 14:00 tot 17:00 uur. Entree is gratis.

Naast de boekenmarkt zijn er ook een aantal extra onderdelen:

  • Voor wie bijzondere boeken e/of prenten bezit en niet weet wat die waard zijn zullen twee taxateurs gratis taxaties verrichten.
  • Daarnaast zal er een infostand zijn van de Nederlandse Genealogische Vereniging.

Dinsdag 12 september: ‘In de Winkel van Sinkel’ een lezing door Jan Bark (SHHV)

Deze lezing wordt georganiseerd door onze zustervereniging, de SHHV, en vindt plaats in Woerden.

Wie van nostalgie houdt moet deze lezing zeker niet missen! Hoe deed je boodschappen in lang vervlogen tijden? Jan Bark vertelt van marskramers die wisten wanneer mensen stamppot aten, en waar ze dus gratis konden mee-eten, en waar hooibergen waren waarin ze konden slapen. Of neem de ontwikkeling van de hondenkar (tot 1963 nog toegestaan) tot aan de SRV wagens, die op hun beurt ook nagenoeg verleden tijd zijn. De bakker en de
groenteboer kwamen vroeger nog aan de deur, evenals de kolenboer, de vodde(n)boer, de peterolieboer, de schillenboer en de scharensliep. En dan was er natuurlijk nog de markthandel. De eerste winkels ontstonden strategisch op kruispunten van wegen. En klanten konden daar hun aankopen ‘laten opschrijven’. Op de pof kopen was heel gewoon want vroeger kreeg men een weekloon en op zaterdag werden dan alle uitstaande rekeningen betaald. Maar, eh … welke producten kochten we toen eigenlijk?
Drogisterijen waren overigens de eerste winkels die producten inpakten in papier om daarmee reclame te maken. Voor die tijd had je bruine papieren zakken zonder reclame. En dan … winkelwagentjes. Toen die werden geïntroduceerd zorgden ze in de eerste weken voor omzetstijgingen van soms meer dan 100 %. Of neem de opkomst (en ondergang) van warenhuizen zoals de Bijenkorf, V&D en Blokker. En dan kregen we vanaf circa 1960 ook
nog te maken met automaten (sigaretten, kroketten, snoep en nog veel meer) zodat we na sluitingstijd ook nog iets konden (ver)kopen.

Jan Bark
Jan Bark

Jan Bark is sinds vijftien jaar de trotse eigenaar van museumindezevendehemel.nl in Apeldoorn, een museum over Nederlandse feesten en tradities. Het museum toont vooral oude curiosa rondom oude Hollandse feesten zoals het Sinterklaasfeest, het Kerstfeest, de PalmPaas en het Paasfeest, het Oranje Feest, en verder veel speelgoed. Door de verschillende tentoonstellingen zijn ook zijn lezingen ontstaan, zoals “In de Winkel van Sinkel”. Voor velen is deze lezing een waar feest van herkenning, voor anderen een uniek kijkje in de wereld waarin de (groot)ouders ooit opgroeiden.

De lezing vangt aan om 20:00 uur en vindt plaats in De Dam op de Wilhelminaweg 79 te Woerden.

Algemene Ledenvergadering 2017

Op woensdag 12 april werd de eerste ALV van dit jaar gehouden in De Schakel in Vleuten. Op de agenda stonden o.a. het Jaarverslag 2016, de begroting 2017 en de Jaarrekening 2016. Na een uitgebreide discussie werd de jaarrekening 2016 goedgekeurd door de ledenvergadering. De heren Horst en Rasch werden benoemd tot lid van de kascommissie. Verder werd de begroting 2017 goedgekeurd.

Het bestuur had een voorstel geagendeerd voor een gezinslidmaatschap. Dit voorstel is niet aangenomen.

Dit najaar vindt de tweede ALV van 2017 plaats op woensdag 20 september. De concept-agenda voor deze ALV vindt u hier (pdf). De vergadering begint om 19:30 uur en vindt plaats in zaal 3 van De Schalm in De Meern (Oranjelaan 10).

Voor de concept-notulen van de ALV van dit voorjaar kunt u hier klikken, waarna een pdf-bestand wordt geopend op uw PC of laptop. Het definitieve jaarverslag 2016 vindt u hier.

 

 

Verslag Van Vinex tot Vicus in Vleuterweide op 2 september 2017

Was jouw buurman een ridder, was de hoofdvraag tijdens de nazomerse Vinex tot Vicus dag op de UITmarkt in winkelcentrum Vleuterweide

Van Vinex tot Vicus in Vleuterweide
Van Vinex tot Vicus in Vleuterweide

De hele dag kwamen er nieuwsgierige bewoners bij onze stand vragen stellen over de geschiedenis van Vleuterweide of over hun eigen woonomgeving, maar ook over geboortehuizen, die soms niet meer in onze wijken staan, werden mooie verhalen en herinneringen verteld.

Er hebben ten tijden van de Romeinen niet veel mensen in dit moerassige gebied gelopen, maar eeuwen later was er wel bewoning rond het toenmalige kasteeltje den Ham (1325 NC) de huidige Hamtoren. Maar ook over de cope ontginningen, die hier plaatsvonden en de tuindersgeschiedenis van het buurtschap Alendorperweg werd uitgebreid verteld.

Na de uitleg gingen diverse geïnteresseerden met een van de huifkartochten langs deze en andere historische plekken in Vleuterweide. De uitleg van de gidsen van de vereniging werd door de bezoekers zeer gewaardeerd. “Goh, er is hier veel meer geschiedenis, dan wat ik verwachtte”, zei een van de deelnemers.

Huifkar bij Van Vinex tot Vicus in Vleuterweide
Huifkar bij Van Vinex tot Vicus in Vleuterweide

De hele dag was er dus aanloop van wijkbewoners en schreven er zich mensen in voor de maandelijkse gratis nieuwsbrief of werden zelfs al direct lid van de vereniging. Kortom een geslaagde dag en wij kijken uit naar onze Vinex tot Vicus dag op zaterdag 23 september in Parkwijk.
Tenslotte zijn we ook al met de eerste voorbereidingen begonnen voor deze dagen in 2018 met o.a. het gebied Leidsche Rijn Centrum.

Evalien van ’t Veen

 

9 september: Open Monumentendag

Op 9 september vindt weer de jaarlijkse Open Monumentendag dag plaats. Open Monumentendag heeft dit jaar het thema Boeren, burgers en buitenlui. In Leidsche Rijn zijn de volgende monumenten geopend:

De Hoef
De Hoef
  • De Broederschapshuisjes (Dorpsstraat 1) in Vleuten: geopend van 10:00 tot 17:00 uur.
  • De Torenpleinkerk (Schoolstraat 5) in Vleuten: geopend van 10:00 tot 17:00 uur.
  • Boerderij de Hoef (Hogeweide 6) in Leidsche Rijn: geopend van 10:00 tot 17:00 uur.

 

Daarnaast is door de Historische Vereniging en Museum Hoge Woerd ook een uitgebreid programma ontwikkeld. Dit programma speelt zich af op twee locaties: tussen de historische boerderijen Nijevelt en De Balije, en in Museum Hoge Woerd.

Rondleiding langs historische boerderijen en Romeins scheepsgraf.

Op 9 september 2017 is het precies twintig jaar geleden dat het beroemde Romeinse schip van Leidsche Rijn werd ontdekt. Dit gedenkwaardige feit wordt gevierd met een rondleiding waarbij de oorspronkelijke vindplaats van het schip wordt aangedaan en het spectaculaire verhaal van zijn ontdekking verteld. Op de route liggen echter ook twee

Vindplaats Romeinse boot
Vindplaats Romeinse boot

monumentale boerderijen, De Balije en Hofstede Nijevelt, waar veel interessants te zien is. Bij de laatste liggen ook de resten van kasteel Nijevelt, dat in bezit is geweest van hoog-adellijke lieden en rijke Utrechtse burgers. Het thema ‘Boeren, burgers en buitenlui’ zal op deze rondleiding (ca. 1,5 uur) dan ook ruim aan bod komen.

Start om 13:00 uur, 14:00 uur, 15.00 uur en 16.00 uur, telkens op de parkeerplaats van BraZZerie Abrona, Haarlerberg 56C in De Meern.

Bijzondere verjaardagsrondleidingen langs het Romeinse schip.

Op 9 september 2017 is het precies twintig jaar geleden dat het beroemde Romeinse schip van Leidsche Rijn werd ontdekt. Dit gedenkwaardige feit wordt gevierd met bijzondere rondleidingen langs het schip dat in Castellum Hoge Woerd staat opgesteld. Speciale aandacht is er voor de nieuwste toevoegingen aan de presentatie van het schip, zoals een schitterende 3D-beleving van het schip tijdens zijn laatste vaart. Ook enkele originele meubelstukken zullen dan te zien zijn.

Start op zaterdag en zondag 15:00 uur en 16.00 uur bij de balie van Castellum Hoge Woerd, Hoge Woerdplein 1 in De Meern (030-2860084). Vooraf graag reserveren via http://www.museumhogewoerd.nl/plan-je-bezoek/agenda/